Michael Ackerman - Φωτογραφικό εργαστήριο και παρουσίαση-masterclass

        (Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 104  Νοέμβριος 2015)   

Έχετε ξαναεπισκεφτεί την Ελλάδα πριν από μερικά χρόνια και έχετε καλή επικοινωνία και συνεργασία με Έλληνες φωτογράφους. Ποια είναι η γνώμη σας για τη φωτογραφική σκηνή στην σημερινή Ελλάδα; 
Πολύ φοβάμαι πως ξέρω μόνο έναν Έλληνα φωτογράφο, τον Ηλία Γεωργιάδη. Είναι καταπληκτικός. Θα μπορούσα να πω κι άλλα αλλά φοβάμαι ότι αν πω περισσότερα θα τον φέρω σε δύσκολη θέση, καθώς διδάσκει μαζί μου σ΄ αυτό το εργαστήριο. Αλλά φαντάζομαι πως υπάρχουν κι άλλοι και παίρνοντας υπόψιν την κοινωνική κατάσταση που επικρατεί στη χώρα σας, υπάρχει μια έντονη αναγκαιότητα να γίνουν δουλειές από Έλληνες αλλά και ξένους φωτογράφους. Ένας απ' αυτούς είναι ο  Stephane Charpentier, ένας Γάλλος φωτογράφος/video artist, που δουλεύει στην Ελλάδα αρκετά χρόνια. Αυτό που κάνει είναι στο πνεύμα της τρέλας των καιρών.

Τί σημαίνουν για σας τα φωτογραφικά εργαστήρια, τί σας προσφέρουν;
Πόσο μπορεί να συμβάλει ένα φωτογραφικό εργαστήριο στη διαμόρφωση ενός νέου φωτογράφου;
Τα εργαστήρια είναι ένα μπερδεμένο σακί με συναισθήματα. Νιώθω μεγάλη υπευθυνότητα στο να βοηθήσω τους συμμετέχοντες, να μιλήσω ανοικτά, βαθιά για μένα και γι αυτούς. Πάντα εύχομαι να δώσω στους μαθητές κάτι που κανένας άλλος δε μπορεί να τους δώσει. Μια αλήθεια που μπορεί να φαίνεται προφανής, αλλά είναι, για πολλούς λόγους, όχι και τόσο προφανής. Θεωρώ ότι η φωτογραφία είναι ένα πολύ εύκολο μέσο για να αυταπατάσαι. Είναι ένας εύκολο τρόπος να έχεις μεγάλη ιδέα για τον εαυτό σου. Προσπαθώ να το αμφισβητώ. Όταν μου δείχνεις τη δουλειά σου, προσπαθώ να καταλάβω ποιός είσαι, τί θέλεις να πεις με τις εικόνες σου. Και όχι μόνο με τις εικόνες σου. Νομίζω πως υπάρχουν πολλοί τρόποι να εξωτερικεύσεις τις ιστορίες που έχεις  μέσα σου. Για μένα, εγωιστικά, σε κάθε εργαστήριο συναντάω κάποιον που μου θυμίζει γιατί είμαι φωτογράφος.

Τί σημαίνει για ένα φωτογράφο η κατάκτηση της προσωπικής του ματιάς;
Σημαίνει ότι ο καθένας από μας είναι έστω και ελάχιστα και πιθανόν εν δυνάμει καλός.

Jacob Aue Sobol 'HOME'

Jacob Aue Sobol 'HOME'

   (Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 95   15-01-2015)   

Συνέντευξη του Δανού φωτογράφου της Magnum Jacob Aue Sobol, εμπνευστή του project και επιμελητή της έκθεσης ‘HOME’, που εγκαινιάστηκε στην Casa Bianca στις 19 Ιανουαρίου 2015.

Πώς επιλέξατε το 'Ηome' σαν θέμα εργασίας στο εργαστήριο του Λαύκου;
Πριν από δύο χρόνια είχα αρχίσει το δικό μου project 'Home'. Βρήκα δύο φωτογραφίες που μ' ενέπνευσαν. Η λήψη της πρώτης είχε γίνει τρία χρόνια πριν και έδειχνε το δίδυμο αδελφό μου που έβαζε το χέρι του στο μέτωπο της γιαγιάς μου την ώρα που πέθαινε και η άλλη την αδελφή της  Sabine την ώρα που γεννούσε στη Γροιλανδία, πίσω στο 2002. Για μένα ο εμφανής υπαρξιακός χαρακτήρας αυτών των δύο εικόνων σήμανε την αφετηρία για αυτό το project που ονομάστηκε ‘Home’.
Από το 2011 φωτογραφίζω φίλους, συνεργάτες και γνωστούς, καθώς επίσης και ξένους που συναντώ, με τους οποίους ένιωσα να συνδέομαι και με προσκάλεσαν μέσα στα σπίτια τους.
Στο εργαστήριό μου στο Λαύκο, έδωσα στον καλλιτέχνη την ίδια ανάθεση ή έμπνευση. Φωτογράφησε το 'σπίτι' σου σε ένα χωριό που δεν γνωρίζεις και όπου δεν έχεις βρεθεί ποτέ. Δείξε μου τι σημαίνει 'σπίτι' για σένα. Όχι πώς σου μοιάζει, αλλά πώς το νιώθεις. Γιατί; Γιατί σπίτι είναι εκεί που έχουμε τις ρίζες μας. Είναι ένα μέρος όπου συνεχώς επιστρέφουμε. Αν θέλουμε να μάθουμε περισσότερα για τον εαυτό μας και για τον κόσμο που ζούμε, εκεί ψάχνουμε -στην πίσω αυλή μας. Ο τόπος όπου διαμορφώνεται η προσωπικότητά μας και είναι χτισμένα τα όνειρά μας.

Ποια ήταν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που είχε η ομάδα των Ελλήνων φωτογράφων του εργαστηρίου, σε σύγκριση με τα ακροατήρια ανά τον κόσμο; 
Νομίζω ότι οι Έλληνες φωτογράφοι είχαν πολλά κοινά με τους φωτογράφους στα άλλα εργαστήρια που έχω κάνει σ' όλο τον κόσμο, δηλαδή η επιθυμία να χρησιμοποιήσεις τη φωτογραφία σαν εργαλείο για να εκφράσεις τον εσώτερό σου κόσμο και την προσωπική σου σχέση με το περιβάλλον σου. Αλλά την ίδια στιγμή ένιωσα πολύ πιο κοντά σ' αυτή την ομάδα, απ' ότι σε πολλές άλλες, εξ αιτίας του βαθμού της έντασης και της ευαισθησίας που ένιωσα μέσα σ' αυτή την ομάδα. Μ΄εκανε να νιώσω ασφαλής, μ' έκανε να νιώσω σαν το σπίτι μου. Ταυτίστηκα και εμπνεύστηκα από το πάθος, το χάος, τον παραλογισμό, το άγχος και την αγάπη που εξέφραζε η ομάδα και ενσωμάτωναν οι φωτογράφοι στη δουλειά τους.

Τι δυσκολίες συναντήσατε στην συνέχιση του project μετά το εργαστήριο και στην διοργάνωση της έκθεσης; 
Όταν είσαι σωματικά μακριά από τους ανθρώπους με τους οποίους δουλεύεις πάντα είναι μια πρόκληση. Χάνεις την οικειότητα που ένιωσες, όταν λειτουργούσες μαζί σαν ομάδα. Αλλά έκανα ότι μπορούσε να έρθω σε επαφή με τη δουλειά ξανά, να αφιερώσω χρόνο σ' αυτή και να προσπαθήσω να νιώσω και να καταλάβω τη φωνή του καθένα από τους φωτογράφους. Από την άλλη η απόσταση μπορεί να σου δώσει άλλη αντίληψη για τα πράγματα και το ότι έφερα την  Sun Hee ως επιμελήτρια ήταν ακόμη ένας τρόπος για να μπει νέα ματιά στη διαδικασία, όπου ήδη ένιωσα ότι ήμουν μέρος της. Η ματιά της έδωσε στην επιλογή και στην έκθεση νέα ζωή και νέα δύναμη.

Τα τελευταία χρόνια είστε περιζήτητος και εργάζεστε σε όλο τον κόσμο. Τί άλλο προγραμματίζετε για το 2015;
Έχω πολλά σχέδια για το 2015. Πρώτα απ΄ όλα θα κυκλοφορήσω δύο νέα βιβλία. Το “The Gomez-Brito Family”, που είναι μια από τις πρώτες μου δουλειές, από την Γουατεμάλα, όπου έζησα με μια οικογένεια ιθαγενών στα βουνά. Το άλλο βιβλίο είναι το “Arrivals and Departures”, ένα ταξίδι οδικώς από την πατρίδα των παιδικών μου χρόνων σ' ένα προάστιο της Κοπενχάγης προς την Ανατολική Ακτή της Ρωσίας, τη Μογγολία και τη Βόρεια Κίνα. Είναι το πρώτο βιβλίο από την τετραλογία “Arrivals and Departures” Ανατολή, Δύση, Βορράς και Νότος. Επίσης θα κάνω και κάποιες εκθέσεις – μέχρι τώρα έχουν προγραμματιστεί για το Μιλάνο, το Παρίσι, το Σέτε, το Σάο Πάολο, την Σεούλ και τη Νέα Υόρκη.

2014 - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ 'ΦΙΛΜ ΝΟΥΑΡ' (Δημήτρης Ζωγράφος - Χρόνης Σπανός - Στράτος Καλαφάτης - Αλεξία Ξαφοπούλου - Αποστόλης Κεσίδης - Ανδρέας Κατσάκος)

                                 Δημήτρης Ζωγράφος: "Colors stories"

                               (Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 92  20-11-2014)   

                 

Ο φωτογράφος απάντησε στις ερωτήσεις μας.

Πόσα χρόνια κάνεις αυτού του είδους τη φωτογραφία και πότε κλείνει αυτός ο κύκλος;

Αυτή η δουλειά μέσα στην αγορά της Θεσσαλονίκης ξεκίνησε πριν 6 χρόνια και όλα ήρθαν τόσο αυθόρμητα λες και ήταν ένας μαγνήτης που με έλκυε, μην μπορώντας να αντισταθώ. 

Πάντως εδώ και λίγο καιρό νιώθω πως ο κύκλος θα ολοκληρωθεί σύντομα.

Πώς καταφέρνεις να προσεγγίσεις όλους αυτούς τους ανθρώπους που φωτογραφίζεις και να γίνεις αποδεκτός από αυτούς;

Είναι μια σχέση ξαφνική και απροειδοποίητη, που προκύπτει με απόλυτη αμεσότητα και απλότητα μεταξύ ανθρώπων που τους δένουν τόσα κοινά...

Αυτό νιώθω και καταλαβαίνω ότι νιώθουν και αυτοί ότι είμαι ένας από αυτούς.

Σήμερα, μετά από 6 χρόνια, εκεί μέσα στην αγορά νιώθω μια τρομερή οικειότητα, μου μιλάνε, ακούω τα προβλήματα τους, τους λέω κι εγω τα δικά μου, αν και δυστυχώς κάποιοι έχουν "φύγει", όπως ο καλός μου o Χουσεϊν και η Στέλλα.

Έχεις δείξει τη δουλειά σου σε πολλούς και σημαντικούς Έλληνες φωτογράφους και έχεις αποσπάσει πολύ θετικά σχόλια. Με ποιόν τρόπο σ' έχει επηρεάσει αυτή η επικοινωνία στη δουλειά σου;

Αυτή η δουλειά με έφερε σε επαφή με πολλούς καταξιωμένους φωτογράφους όπως ο Ηρακλής Παπαιωάννου, ο Πλάτων Ριβέλλης , ο Νίκος Οικονομόπουλος, ο Χάρης Κακαρούχας, ο Στράτος Καλαφάτης, o Αλέξανδρος Βρεττάκος και άλλους,  που εκτίμησαν και αγάπησαν την δουλειά μου και με βοήθησαν να την κατανοήσω καλύτερα και να εμβαθύνω περισσότερο. Το ίδιο διάστημα γνώρισα και το Βασίλη Καρκατσέλη και έγινα μέλος του Φωτογραφικού Κέντρου Θεσσαλονίκης, όπου  με μεγάλη εκτίμηση και αγάπη μου δόθηκε η ευκαιρία να συμμετάσχω σε πολλές εκθέσεις.

Ο ίδιος γράφει για τη δουλειά του:

 "Στην προσπάθειά μου να ανακαλύψω την δική μου φωτογραφία ακολούθησα το ένστικτο μου το οποίο μου καθόρισε με έναν επιτακτικό και απόλυτο τρόπο το θέμα και τον τόπο των φωτογραφιών μου. Οι ιδιαίτεροι άνθρωποι που παρουσιάζω από την πλατεία Αριστοτέλους και την παρακείμενη αγορά της αποτέλεσαν για μένα ένας οικείος κόσμος που εύκολα μου άνοιξε την πόρτα του να τον προσεγγίσω και να μου επιτρέψει να τον φωτογραφίσω. Πίστευα ότι η κάθε εικόνα είχε μια δική της ιστορία να μου πει. Γρήγορα συνειδητοποίησα ότι η εμμονή μου αυτή προήρθε από μια παράλληλη συναισθηματική κατάσταση των μοντέλων μου και του εαυτού μου. Τώρα ένας καθρέφτης ορθώνεται μπροστά μου σε κάθε μια από αυτές τις εικόνες, μη επιτρέποντάς με να δω τίποτα άλλο, παρά το αυτοπορτρέτο μου."

 

Για τη δουλειά του Δημήτρη Ζωγράφου γράφουν:

“Ο Δ.Ζ. είναι σύγχρονος πλάνητας φωτογράφος του δημόσιου χώρου. Περιφέρεται, όποτε έχει διάθεση για φωτογράφηση, σε μια άκρως περιορισμένη περιοχή της πόλης της Θεσσαλονίκης, μια περιοχή με δικό της χαρακτήρα, με δικούς της ανθρώπους, με δική της ζωή. Σε αυτή την περιοχή, όπου προφανώς αισθάνεται σαν το σπίτι του, όπου τον αναγνωρίζουν σαν τον φωτογράφο τους, αναζητά όχι τοπία, σκιές ή συνθέσεις αλλά τον σημερινό λαϊκό άνθρωπο. Δίχως να κρύβει την πρόθεση του για φωτογράφηση, αιφνιδιάζει τα μοντέλα του με τις απρόσμενες γωνίες λήψης και το φλας που τυφλώνει μέρα μεσημέρι. Έχει κατακτήσει μια τεχνική που αποδίδει μοναδικούς καρπούς, τα αφτιασίδωτα πορτρέτα της αποζάριστης και γι' αυτό αληθινής κοινωνίας μας.”

Βασίλης Καρκατσέλης

“Ο Δ.Ζ. επέλεξε ένα θέμα σχεδόν απαγορευτικό για οποιονδήποτε φωτογράφο. Τα «μοντέλα» του, τόσο με τη μορφή τους όσο και με τη θέση τους στην κοινωνική κλίμακα, θα έκλεβαν κάθε φωτογραφική αναπαράσταση και είναι τόσο υπογραμμισμένα που ακόμα και από την πλευρά ενός κλασικού ρεπορτάζ θα ήταν από φωτογραφική άποψη επικίνδυνα. Ο Δ.Ζ. είχε το ένστικτο να βρει ένα ισχυρό αντίδοτο και έτσι να δημιουργήσει έναν δημιουργικό διάλογο. Αντί να υιοθετήσει μια στάση διακριτικής απόστασης απέναντι σε ένα τόσο συναισθηματικά υπογραμμισμένο θέμα, του αντέταξε μια ανάλογα υπογραμμισμένη φόρμα, της οποίας η υπερβολή όχι απλώς αντέχει αλλά και αντιπαρατίθεται στην αντίστοιχη θεματική υπερβολή, έτσι ώστε ο θεατής των φωτογραφιών να εισπράττει μια φωτογραφική προσέγγιση και πρόταση και όχι μια περιγραφική αναπαράσταση. Η υπερβολικά ευρεία γωνία σε συνδυασμό με τον θεατρικό φωτισμό του φλας και τη χαμηλή γωνία λήψεως (μια γωνία που οφείλεται – και αυτό είναι πολύ ωραίο- και στο χαμηλό ύψος του ίδιου του φωτογράφου) δημιουργούν ένα σκηνοθετημένο περιβάλλον που μεταφέρει την πρωτοβουλία της ενορχήστρωσης στον φωτογράφων και απαλλάσσει το θέμα από τις συνηθισμένες προεκτάσεις στις οποίες θα περιόριζε τον θεατή.” 

Πλάτων Ριβέλλης

“Από την εποχή της Diane Arbus έως σήμερα η πλειοψηφία των φωτογράφων παράγει εικόνες από την σκοτεινή περιοχή του υποσυνειδήτου. Εικόνες που εκπέμπουν συχνότητες θλίψης, πόνου, δυσμορφίας, απελπισίας, μίσους, θανάτου, εγκατάλειψης, παραμόρφωσης, φόβου, αδιέξοδου. Η συγκεκριμένη καλλιτεχνική πράξη λειτουργεί ανακουφιστικά για τον δημιουργό. 

Ο Δ.Ζ. νομίζω ότι ανήκει στην παραπάνω κατηγορία καλλιτεχνών. Οι προσωπογραφίες του υλοποιούν ένα κόσμο που δύσκολα θα βρει θέση στις προθήκες. Ωστόσο είναι ένας κόσμος πέρα για πέρα αληθινός, αξιοπρεπής και συνεπώς όμορφος, ουσιαστικά Παρόν στον εαυτό του. Ο φωτογράφος βρίσκεται σε αγαπητική σχέση με τους ανθρώπους που φωτογραφίζει. 

Ο Δημήτρης όμως κάνει ένα σημαντικό βήμα μπροστά από τους περισσότερους συναδέλφους του. Αναγνωρίζοντας τον εαυτό του στις εικόνες του μετατρέπει την διαδικασία από απλή εκτόνωση σε κάθαρση (με την έννοια που έχει στην Αρχαία Ελληνική Τραγωδία). Τόσο για τον εαυτό του όσο και για τους θεατές των εικόνων του. Με άλλα λόγια προσδίδει συνειδητότητα στην καλλιτεχνική πράξη και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό.”

Χάρης Κακαρούχας

                                                                 ΧΡΟΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ: "RE-GENESIS"                                                                                    (Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 89  16-10-2014) 

  Ο Χρόνης Σπανός απάντησε στις ερωτήσεις μας.

Πώς ισορροπούν οι φωτογραφίες σου στη διττή τους φύση, τη φωτογραφική και την εικαστική;
Αλληλοσυμπληρώνουν η μια την άλλη πιστεύω.. Το φωτογραφικό καρέ, αποτέλεσμα σπουδών και πάθους, δίνει την πρώτη ύλη για την πραγμάτωση του εικαστικού, του φανταστικού. Ως φωτογράφος, διαβάζω τον κόσμο μας με γεωμετρική ματιά, μου είναι εύκολο, οικείο.. Θέλοντας όμως να δημιουργήσω και κάτι που δεν απαντάται στην πραγματικότητα, περνάω στον χώρο των εικαστικών τεχνών, με εργαλείο πάλι την φωτογραφία και τις ψηφιακές τεχνολογίες που παρέχονται απλόχερα στις μέρες μας. Έχοντας έντονη την περιέργεια και έμφυτη την ανάγκη πειραματισμού, συνδυάζω τη φωτογραφία με τις εικαστικές τέχνες, θέλοντας και προσδοκώντας την επίτευξη ενός έργου διαφορετικού, βασισμένου στην σημερινή διαθέσιμη τεχνολογία και εμπλουτισμένου με τις υπάρχουσες επιρροές μου και εμμονές μου.

Η επανάληψη των ίδιων μοτίβων είναι εμφανής στις περισσότερες φωτογραφίες. Τί ρόλο παίζουν οι εμμονές στη δουλειά σου;
Ο άνθρωπος διακατέχεται από διάφορες εμμονές, μικρές ή μεγάλες, σε πολλαπλά επίπεδα. Η δική μου εμμονή είναι η φόρμα, η γραμμή, ο κύκλος, η αρχιτεκτονική, η γεωμετρία. Είναι μια σπουδή παραπάνω από 10 χρόνια, μια διαρκής αναζήτηση. Πέραν των κατασκευών που δημιουργήσαμε, υπάρχει μια τεράστια γκάμα φόρμας στον φυσικό κόσμο που μας περιβάλει, οπότε καταλαβαίνετε ότι έχω μια πληθώρα υλικού να δουλέψω, σχεδόν οπουδήποτε! Ένα κτίριο, ένα πεσμένο φθινοπωρινό φύλλο, μια φυσικά χαραγμένη γραμμή στον ορίζοντα, αποτελούν πρώτη ύλη για τη ματιά μου και εύφορο έδαφος για τη δημιουργικότητά μου. Παρατηρώ τον κόσμο μέσα από ένα αόρατο, εσωτερικό πρίσμα, που δημιουργεί τμηματικές εικόνες, ξεχωρίζει το όλον, ξεκαθαρίζει την πολύβουη εικόνα που μας περιβάλει, ειδικά στο αστικό τοπίο.

Μήπως οι φωτογραφίες σου δεν είναι ένας απλός πειραματισμός με τη φόρμα, αλλά εμπεριέχουν και τη δική σου πρόταση για το πώς θα έπρεπε να είναι τα μουσεία;
Είμαι λάτρης της αρχιτεκτονικής και τα 5 μουσεία που αποτελούν το έργο Re-Genesis, είναι κτίρια διαφορετικής αρχιτεκτονικής το καθένα, γεγονός που οδήγησε και σε διαφορετική προσέγγιση από την πλευρά μου και σε διαφορετική αισθητική στο τελικό αποτέλεσμα. Θα ήθελα να υπήρχε και μια πιο μοντέρνα προσέγγιση, από πλευράς παρουσίασης γενικότερα. Το θετικό είναι ότι γίνονται προτάσεις μέσα από τα μουσεία, πολλές φορές και ρηξικέλευθης παρουσίασης, όπως είναι η δική μου δουλειά, δίπλα σε αρχαία αγάλματα και σαρκοφάγους, με όμορφο και ιδιαίτερο αποτέλεσμα, τουλάχιστον από την δική μου οπτική γωνία. Πιστεύω ότι η εποχή μας την χρειάζεται αυτή την πρόταση.. Να ξεφύγουμε λίγο από τις νόρμες του παρελθόντος, να εξορκίσουμε τα στοιχειά, να ελευθερωθούμε από προκαταλήψεις και εθελοτυφλισμούς..

Γιατί επιλέγεις την τακτοποίηση του χάους στις φωτογραφίες σου και πώς νομίζεις ότι επιδρά αυτό στο θεατή;
Ζούμε σε εποχή φρενηρών ρυθμών, πολλαπλών απαιτήσεων και συνεχούς αναζήτησης στόχων, πραγματικών ή πλασματικών.  Το  Internet  και η έκρηξη της τεχνολογίας που κατέστησε εύκολη την πρόσβαση σε αυτό ακόμη και από το κινητό μας τηλέφωνο, δημιούργησε ένα κορεσμό εικόνας και πληροφορίας που θέλει προσπάθεια για να χαλιναγωγηθεί από τον καθένα μας, αναλόγως τα ενδιαφέροντά του βέβαια. Όλα αυτά, δημιουργούν ένα χάος, γενικό και προσωπικό. Η αυστηρή συμμετρία των έργων μου, είναι μια προσπάθεια τακτοποίησης του δικού μου χάους, μια επιστροφή στο απλό, στο εύκολα αναγνώσιμο. Κρίνοντας από τα μέχρι στιγμής σχόλια των θεατών του έργου μου, θα έλεγα ότι δημιουργείται μια αίσθηση ηρεμίας και συνάμα ένας απαλός προβληματισμός στην προσπάθεια ανάγνωσης του εικαστικού έργου και ερμηνείας του. Τα έργα μου δημιουργούν διαλόγους ανάμεσα στους θεατές και στην δική μου ερμηνεία και αυτό είναι ένα πανέμορφο ταξίδι και μια προσωπική επίτευξη στόχου, καθώς θεωρώ ότι οι καλλιτέχνες οφείλουν να δημιουργούν διαλόγους, να εγείρουν  ερωτήματα , προβληματισμούς και πολλαπλές αναγνώσεις μέσα από τη δουλειά τους.






“Τρεις φωτογράφοι - Τρεις αφηγήσεις για τη Θεσσαλονίκη”Τάνια Καμίδου – Κωστής Αργυριάδης – Λίλη Ζουμπούλη 
(Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 86  29-5-2014)

Ο Στράτος Καλαφάτης, επιμελητής των εκδόσεων και των εκθέσεων, απάντησε στις ερωτήσεις μας:

Υπάρχει 'Φωτογραφική σκηνή' στη Θεσσαλονίκη σήμερα και αν ναι από ποιους κυρίως υπηρετείται;

Από τις αρχές του '80 υπήρχε έντονη φωτογραφική κινητικότητα στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Σήμερα θα μπορούσαμε να μιλάμε για μια 'Φωτογραφική σκηνή', την οποία διαμορφώνουν, εκτός απο τους φωτογράφους της γενιάς μου, ένα κύμα νέων δημιουργών, που μας εκπλήσουν με την φρεσκάδα και την ωριμότητα του έργου τους.

Θεωρητικά μια τέτοια φωτογραφική σκηνή προκύπτει από την συνύπαρξη και συνεισφορά πολλών παραγόντων, όπως οι θεσμοί, οι γκαλερί, οι συλλέκτες, οι εκδόσεις και η εκπαίδευση. Τροφοδοτείται όμως αποκλειστικά και μόνο από το έργο των δημιουργών και των χώρων που φροντίζουν να εκκολάπτουν τους μελλοντικούς φωτογράφους.

Πού θεωρείς ότι 'τέμνονται' οι 'τρεις αφηγήσεις για τη Θεσσαλονίκη' που μας προτείνουν οι φωτογράφοι;

Οι τρεις νέοι φωτογράφοι ξεκινώντας από διαφορετικές εμπειρίες και βιώματα μιλούν για την καθημερινότητά τους χρησιμοποιώντας με εφυή τρόπο τα εργαλεία που τους προσφέρει η φωτογραφική γλώσσα που επιλέγουν. Οι εικόνες τους, χωρίς να αγνοούν το πραγματικό, καταφέρνουν να δημιουργήσουν ένα προσωπικό κόσμο, μιλώντας με αντιφάσεις για την βαθειά ουσία της φωτογραφίας. 

Πώς προέκυψε η ιδέα για τα τεύχη/καταλόγους που συνοδεύουν την κάθε έκθεση και εκδόθηκαν σε συνεργασία με το STUDIOTESSERA; Η οικονομία των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν στην έκδοση συνέβαλε τελικά στο φωτογραφικό επιχείρημα;

Ο καλλίτερος τρόπος επικοινωνίας της φωτογραφικής εικόνας είναι μέσα από ένα φωτογραφικό έντυπο, το οποίο έχει μεγάλη διάχυση στο κοινό και διάρκεια στο χρόνο. Παρόλα αυτά το μεγάλο κόστος μιας τέτοιας παραγωγής το καθιστά απαγορευτικό για τους περισσότερους φωτογράφους. Με δεδομένη την έλλειψη θεσμικής στήριξης σε θέματα που αφορούν την εκπαίδευση, την φωτογραφική παραγωγή και τις εκδόσεις, ιδιωτικοί χώροι όπως το studiotessera και ομάδες της πόλης μας ενεργοποιούνται προσφέροντας έργο σε αυτή την κατεύθυνση. Οι εκδόσεις αυτές δε θα υπήρχαν χωρίς τον ενθουσιασμό του Σταύρου Πετσόπουλου των εκδόσεων 'Άγρα' και την ουσιαστική στήριξή τους σε όλα τα στάδια της παραγωγής. Η οικονομία των υλικών είναι ένα στοίχημα που εάν κερδηθεί θα μας δώσει την δυνατότητα να προχωρήσουμε στην υλοποίηση των επόμενων εντύπων. 

Ποια είναι τα στοιχεία που κάνουν τη φωτογραφική ενότητα 'Αποχρωματισμός' της Λίλης Ζουμπούλη να ξεχωρίζει;

Το μεγάλο της ταλέντο, η αθωότητα και ο αυθορμητισμός της, ο μοναδικός τρόπος που βλέπει και περιγράφει τα πράγματα, η ευκολία να δημιουργεί εικόνες σε διαφορετικές καταστάσεις, το πολύ νεαρό της ηλικιας της.

Αλεξία Ξαφοπούλου | Black or Blue στη nitra gallery

(Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 84  27-3-2014)

Η Αλεξία Ξαφοπούλου απάντησε στις ερωτήσεις μας.

Στον υπότιτλο της έκθεσης χρησιμοποιείτε τις λέξεις: κάτι παλιό – κάτι νέο. Πώς το εννοείτε;

Κάτι παλιό-κάτι νέο στον τίτλο της έκθεσης, περιγράφει την πλοήγησή μου σε ήδη υπάρχουσες εικόνες. Κάτι παλιό είναι μια εμπειρία, μια εικόνα, ένα προηγούμενο έργο μου, που μετατρέπονται σε μια νέα εικόνα. Όλα τα έργα της έκθεσης δημιουργήθηκαν με αυτόν τον τρόπο, εικόνες που υπήρχαν πήραν μια νέα μορφή, με ζωγραφικά μέσα. 

Μέρος της έκθεσης αποτελείται από ζωγραφικά σας έργα που βασίστηκαν σε 'αντιγραφή' φωτογραφιών και μετά ξαναφωτογραφήθηκαν. Πώς λειτουργεί μέσα σας αυτή η απεικόνιση της απεικόνισης;

Η απεικόνιση της απεικόνισης. Με την ερώτησή σας σκέφτομαι το έργο Las Meninas του Diego Velázquez ή το θέατρο μέσα στο θέατρο στα έργα του Shakespeare. Η ζωγραφική μέσα στη ζωγραφική μετά από διαδοχικές απεικονίσεις και τα ερωτήματα για την έννοια του χρόνου και τη φύση της ζωγραφικής.

Από τη μια φαίνεται η φωτογραφία να σας απασχολεί στη δουλειά σας πολύ σοβαρά ως μέσο, από την άλλη όμως τη χρησιμοποιείτε πάντα έμμεσα ή 'πειραγμένη' με διάφορες εικαστικές παρεμβάσεις. Ποια η γνώμη σας για τη φωτογραφία ως αυτόνομο μέσο έκφρασης;

Η σχέση της φωτογραφίας με τη ζωγραφική είναι μακρά, πολυεπίπεδη και γνωστή. Θεωρώ ότι μετά τον Marcel Duchamps και τα ready made στις αρχές του 20^ου αιώνα και τον Gerhard Richter στα μέσα του 20^ου αιώνα, που αντέστρεψε τη σχέση της ζωγραφικής με τη φωτογραφία, καταργήθηκε κάθε ιδεολογικό και εννοιολογικό όριο. Σήμερα οι διαχωρισμοί και οι κατηγοριοποιήσεις έχουν εκλείψει, δεν υπάρχει αυτόνομο μέσο έκφρασης, όλα τα εικαστικά μέσα είναι διαθέσιμα και θεμιτά.

Στα έργα σας επεμβαίνετε και με τη χρήση κλωστής σε μορφή κεντήματος. Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι αυτό παραπέμπει σε 'θηλυκή τέχνη';

Και η κλωστή στη ζωγραφική έχει επίσης πολλές αναφορές. Η κλωστή ως υλικό, ο καμβάς ως στοιχειώδες υλικό ζωγραφικής, η κλωστή ως παραπομπή στην ιστορία των κινημάτων που τη χρησιμοποίησαν για να συνδέσουν το λαϊκό και το φολκλόρ με την υψηλή τέχνη, και ως προφανής παραπομπή σε ένα στερεότυπο γυναικείας απασχόλησης, μια εικόνα κοινωνικά και ιστορικά κατασκευασμένη, μια διαστρέβλωση που επιβιώνει και συντηρεί τα στερεότυπα τόσο του κεντήματος όσο και των γυναικών καλλιτεχνών και των έργων τους.

Φωτογραφική ομάδα “35mm”, “Το Δέντρο που Έδινε” και μια έκθεση φωτογραφίας...

(Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 82  27-2-2014)

Ο Αποστόλης Κεσίδης, υπεύθυνος της φωτογραφικής ομάδας “35mm”, απάντησε (με λακωνικό τρόπο είναι η αλήθεια!) στις ερωτήσεις μας.

Πώς και αποφασίσατε σε καιρό κρίσης να αναλάβετε τα έξοδα και τις ευθύνες της λειτουργίας ενός δικού σας χώρου;

Η αγάπη για τη φωτογραφία δε βάζει εμπόδια.

Υπάρχει 'υπόγεια σκηνή' στα φωτογραφικά πράγματα της πόλης και αν ναι, τί χαρακτηριστικά έχει;

Μα ναι, παντού υπάρχει, είναι η κλίκα και τα δήθεν ... φωτογραφικά δρώμενα.

Ποιές είναι αυτές οι 'εικόνες της καθημερινότητας που όλοι βλέπουμε γύρω μας, αλλά τις απωθούμε' που σας ενδιαφέρει να φωτογραφίζετε;

Είναι ο δρόμος της κρίσης, ο φόβος του περίεργου, του διπλανού μας. Το πρόβλημα είναι ότι δε θέλουμε να δούμε. Εμείς είμαστε κοντά.

Τί χαρακτηριστικά θα πρέπει να έχει κατά τη γνώμη σου μια πετυχημένη και αποτελεσματική φωτογραφία δρόμου;

Το κάδρο, η ένταση, το συναίσθημα, το θέμα του απόμακρου, ο κόσμος.

"Όλα είναι δρόμος" στον ΠΟΛΥΧΩΡΟΣ ΕΙΚΟΝΑΣ 'ΚΟΥΝΙΟ'

(Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 80  30-1-2014)

O Ανδρέας Κατσάκος, υπεύθυνος του διαδικτυακού φωτογραφικού περιοδικού fmag και επιμελητής της έκθεσης 'Όλα είναι δρόμος' απάντησε στις ερωτήσεις μας.

Ποιος ο ρόλος του Φεστιβάλ φωτογραφίας “CONTRAST” στα φωτογραφικά δρώμενα της πόλης;

Η φωτογραφική ομάδα «Φωτοπόροι», μετά από τέσσερις επιτυχημένες διοργανώσεις της «Φωτογραφίας στα Καφέ Μπαρ της Θεσσαλονίκης» από το 2006 έως το 2009, «μεγάλωσε» το φεστιβάλ και έδωσε την δυνατότητα σε ομάδες και μεμονωμένους φωτογράφους να παρουσιάσουν την φωτογραφική τους δουλειά, προσφέροντας στην πόλη της Θεσσαλονίκης ένα σύγχρονο, μεγάλο και πλήρες φεστιβάλ φωτογραφίας. Μόνο φέτος, να φανταστεί κανείς, συμμετέχουν περίπου 150 φωτογράφοι από όλη την Ελλάδα

Ποια είναι τα όρια της κατηγορίας “Φωτογραφία δρόμου”;

Όπως αναφέρω και στο κείμενο της έκθεσης, ο "δρόμος", αποτελεί συνήθως το περιβάλλον στο οποίο ο φωτογράφος κινείται και αποτυπώνει τον πραγματικό κόσμο μέσα από τη δική του αντίληψη για αυτόν.
Παρόλα αυτά, η φωτογραφία δρόμου δεν μπορεί να κλειστεί στα στενά πλαίσια ενός ορισμού, καθώς χαρακτηρίζεται από την ευρύτητα και την πολλαπλότητα των προσεγγίσεων της.
Ο φωτογράφος κινείται σε δημόσιους χώρους με ανθρώπινη παρουσία, χωρίς να γνωρίζει ή να έχει προσχεδιάσει, τις περισσότερες φορές, το τι θα φωτογραφήσει.
Νομίζω πως ο ίδιος ο τίτλος της έκθεσης απαντάει ως ένα βαθμό επίσης σε αυτή την ερώτηση.

Ποια «χαρίσματα» νομίζεις ότι θα πρέπει να έχει ένας καλός φωτογράφος δρόμου;

Πιστεύω πως εκτός της βασικής προϋπόθεσης του να «είναι εκεί», δηλαδή να βρίσκεται στο δρόμο (πράγμα που σημάνει καθημερινά πολλές ώρες περπάτημα), θα πρέπει αρχικά να «δει» και ταχύτατα να αποτυπώσει το απρόσμενο και το τυχαίο, την μία και μοναδική στιγμή που του δίνεται η ευκαιρία να το κάνει.

Με ποια κριτήρια έγινε η επιλογή των φωτογράφων που συμμετέχουν στην έκθεση «Όλα είναι δρόμος»;

Στην έκθεση υπέβαλαν την φωτογραφική τους δουλειά 78 φωτογράφοι. Επιθυμία μου από την αρχή ήταν η έκθεση να παρουσιάσει ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα δουλειάς από Έλληνες φωτογράφους που ασχολούνται με την φωτογραφία δρόμου. Νομίζω πως οι 17 που συμμετέχουν στην έκθεση καλύπτουν όλα όσα ανέφερα στην προηγούμενη απάντηση.

2013 - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ 'ΦΙΛΜ ΝΟΥΑΡ' ( Irina Pidova - Φωτεινή Χαμιδιελή - Iordanka Tenova - Λία Τσακσίρα - Σταύρος Νταγιούκλας - Caroline Luigi - Γεωργία Γρηγοριάδου - Νίκη Σφαιροπούλου - Μαρία Δασκαλάκη - Αλέκα Τσιρώνη - Ludyvine De Souza - Lysiane Pons - Εύα Κέκου - Χριστίνα Ιορδανίδου - Υρώ Σημαιοφορίδου - Νάντια Ανδρεανίδου - Βασίλης Τσιτλακίδης - Εύη Τζουβανίδου)

"CHEAP PHOTO, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ" στη Γκαλερί ΤΕΤΤΙΧ

(Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 78  19-12-2013)

Φωτ: Λία Τσακσίρα

Οκτώ (+ ένας που δεν πρόλαβε τις ημερομηνίες της έκδοσης) από τους συμμετέχοντες φωτογράφους απάντησαν στην ερώτησή μας:                                   

“Με ποια κριτήρια επέλεξες τις φωτογραφίες και τον τρόπο παρουσίασής τους, για την συμμετοχή σου στην έκθεση;”

“Οι φωτογραφίες είναι επικολημμένες σε καπαφίξ γιατί δεν παρεμβάλεται το γυαλί μεταξύ του έργου και του θεατή, έτσι είναι πιο άμεσες-νομίζω.                                                                                                
Η επιλογή έγινε με κριτήριο την μεταμόρφωση του έργου ζωγραφικής σε ένα άλλο ,αυτόνομο έργο στο οποίο συνεργάζονται τα αντικείμενα με τα χρώματα , σχήματα και γραμμές του φόντου.”               Φωτεινή Χαμιδιελή

“... Με το έργο μου θέλω να εκφράσω την φιλοσοφία μου για την ζωή-ένας ατελείωτος αγώνας να φτάσω και να αγγίξω την τελειότητα.                                                                                                              
Με τον τρόπο που επέλεξα να παρουσιάσω τις φωτογραφίες μου, με φτιαγμένα από εμένα κάδρα, κρύβεται η μαγεία  και η δύναμη της μοναδικότητας.”                                                                              
Iordanka Tenova

“Ήθελα να δείξω μια διασκεδαστική πλευρά του θέματος «γυναίκα - χρόνος». Αγαπώ αυτό το τρίπτυχο επειδή είναι λιτό στη σύνθεση, και τα έντονα χρώματά του πιστεύω ότι αντανακλούν τη χαρά της ζωής (σε κάθε ηλικία). Τοποθέτησα τις φωτογραφίες σε μαύρη επιφάνεια, η οποία αναδεικνύει καλύτερα το βασικό πράσινο χρώμα τους.”                                                                                            
Λία Τσακσίρα              

        

“Ήθελα να εκθέσω φωτογραφίες αφηρημένες αλλά ταυτόχρονα οικείες και με αυτόν το τρόπο να επικοινωνήσω βρίσκοντας κοινούς κώδικες αισθητικής και επικέντρωσης. Σε ότι αφορά τη παρουσίαση επέλεξα  να είναι απλή με σκοπό να μην «κλέψει» από τη φωτογραφία.”

Σταύρος Νταγιούκλας 

“Η τιμή πώλησης ήταν από την αρχή καθορισμένη και έπρεπε να μειωθεί αναλόγως το μέγεθος των έργων. Κι έτσι τα φαντάστηκα σαν κομψά αντικείμενα πάνω σε οριζόντια επιφάνεια, και όχι κορνιζαρισμένα στον τοίχο. Ύστερα, επέλεξα έργα λιτά, με ελάχιστα στοιχεία, τραβηγμένα από κοντινή απόσταση, για να μην παραπέμπουν σε μινιατούρα.”                                                                    Caroline Luigi

“Επέλεξα να στείλω τις συγκεκριμένες φωτογραφίες που παραπέμπoυν στο καλοκαίρι και τη θάλασσα, σε συνδυασμό με τις τυπωμένες λέξεις ενός ποιήματος. Δημιουργούν μια νοσταλγική ατμόσφαιρα  για τον χρόνο που πέρασε. Επίσης, αυτή η ποικιλία των χρωματικών συνδυασμών και αντιθέσεων, θεωρώ ότι τις κάνει εύκολα προσεγγίσιμες και κατανοητές, χαρούμενες και ονειρικές για το κοινό που θα έχει την ευκαιρία να της δει.”                                                                                        Γεωργία Γρηγοριάδου

“Η διάθεσή μου ήταν να αποδώσω κάποια χρηστικά-συμβολικά αντικείμενα που παραπέμπουν σε μια άλλη εποχή με τρόπο που να δίνει αφ'ενός την ατμόσφαιρα της νοσταλγίας,αφ'ετέρου τη σύνδεσή τους με το παρόν και με μια πιο σύγχρονη αντίληψη της αισθητικής”                                                    
Νίκη Σφαιροπούλου

“Οι πέντε φωτογραφίες που έστειλα στην έκθεση είναι μέρος  μιας μεγαλύτερης ενότητας με τίτλο “Hanging stories”. Με δύο από αυτές συνδέομαι συναισθηματικά  και αντιπροσωπεύουν τα συναισθήματά μου για μια συγκεκριμένη πορεία που είχα στη ζωή μου. Δύο φωτογραφίες παρουσιάζουν τον κόσμο γύρω μου. Και μια δείχνει εμένα την ίδια.”                                                    
Irina Pidova

Φωτ: Caroline Luigi

“Το κριτήριο που επέλεξα για να δείξω τις συγκεκριμένες φωτογραφίες είχε να κάνει με αυτή τη μαγική, ατμοσφαιρική αίσθηση που σου δίνει μια λίμνη με συννεφιασμένο ουρανό.

Η παρουσίασή τους έπρεπε να είναι όσο πιο μινιμαλιστική γίνεται, δηλαδή χωρίς εγκλωβισμό σε κορνίζα,  θέτοντας σε "ελευθερία" το μάτι και φυσικά το υγρό στοιχείο που περιλαμβάνει η φωτογραφία..”

Μαρία Δασκαλάκη

"Life is good" στη Γκαλερί ΤΕΤΤΙΧ

(Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 65  25-4-2013)  

(Συνέντευξη της Αλέκας Τσιρώνη, επιμελήτριας της έκθεσης)

Η ζοφερή ατμόσφαιρα που αποπνέει η έκθεση γίνεται αμέσως αισθητή στο θεατή. Προς τί ο τίτλος "Life is good"; Μπορούμε έτσι εύκολα με τις λέξεις να 'καλοπιάσουμε' τη ζωή;                                                                     Η έννοια του «ζοφερού» προσιδιάζει, στο σκεπτικό της έκθεσης,  στην έννοια του «ανομολόγητου», είτε βιωματικού είτε γνωστικού. Τα διευρημένα, όμως, όρια του ανομολόγητου είναι αυτά που «περιθάλπουν» την κατανόηση, την παραδοχή (ίσως όχι την οπωσδήποτε αποδοχή). Φαίνεται  να υπάρχει ένα έλλειμμα στη βεβαιότητα, με την οποία αυτοπεριγραφόμαστε. Οι κοινωνικοί, κατά κύριο λόγο, ρόλοι που υποδυόμαστε (εντός και εκτός εισαγωγικών)  λειτουργούν μάλλον περιοριστικά στην ειλικρίνειά μας. Ο λόγος μας μετατρέπεται σε περιγραφές προφανών πραγμάτων και καταστάσεων, απουσιάζει ή είναι περιορισμένη, στην καλύτερη εκδοχή, η αντίληψη και εκφορά μη ανακυκλούμενων προτάσεων. Το επαναλαμβανόμενο, το περιττό, το σπασμωδικό, το εχθρικό ή και το συμπτωματικό, το περιστασιακό, το τυχαίο είναι τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά του λόγου μας. Σαν πολιτικά όντα το βιώνουμε και ιδιωτικά πλέον. Η ολότητα, η συγκρότηση είναι μάλλον το ποθούμενο.  Η έκθεση πραγματεύεται, λοιπόν, την έκφραση της «ελευθερίας» του ανθρώπου να αυτοπαρατηρείται και να αυτοπροσδιορίζεται, σε έναν προσωπικό μονόλογο.  οι μικρές θεματικές ενότητες του κάθε φωτογράφου όμως συνδιαλέγονται, σε μια απόπειρα σκιαγράφησης του όλου. Το «life is good», λοιπόν, έρχεται αφ΄ενός να κηρύξει την «βιωματική» ζωή ως αγαθό, ως αξία, αφ΄ετέρου να σαρκάσει λίγο την ευκολία με την οποία χρησιμοποιούνται παρόμοιες εκφράσεις. 

Οι φωτογραφίες που αποτελούν την έκθεση διαφέρουν στην αισθητική, ακόμη και στην τεχνοτροπία. Με ποιά κριτήρια έγινε η επιλογή;                                                                                                                                 Τα κριτήρια είναι τελείως αυθαίρετα και υποκειμενικά. Αντικατοπτρίζουν προφανώς τις προτιμήσεις της επιμελήτριας, έχοντας γνώση ότι η έκθεση δεν είναι ντοκουμέντου (με την κυριολεκτική έννοια). Εκτίθενται φωτογραφίες μεσαίου φορμά – κυανοτυπίες εκτυπωμένες σε χαρτί ακουαρέλας, αναλογικές, ψηφιακές, με ψηφιακή επεξεργασία, κολλάζ, slide-show φωτογραφιών, φωτογραφίες που έχουν μετατραπεί σε «εγκατάσταση». Ενδιαφέρει πάντα η δυνατότητα μετασχηματισμού της ίδιας ιδέας σε διαφορετικού μέσου και έκφρασης φωτογραφικά έργα.  Με δεδομένο ότι όλες οι φωτογραφίες είναι σύγχρονες, είναι πρόκληση η επιλογή των διαφορετικών αισθητικών και τεχνοτροπιών που πραγματεύονται το ίδιο θέμα. Στη σύγχρονη τέχνη είμαστε εξοικοιωμένοι με το ότι το μέσο είναι η ιδέα.  Στην παρούσα έκθεση, αντιστρέφοντας τους «ρόλους», ο γνώμονας ήταν η ιδέα να είναι το μέσο. 

Η εξαϋλωση της ανθρώπινης μορφής και ο θάνατος είναι θέματα που πάντα απασχολούσαν τους καλλιτέχνες. Ποιά μπορεί να είναι η νοηματοδότησή τους σήμερα, στους κρίσιμους καιρούς που ζούμε; Πράγματι, η ανυπαρξία,  το τέλος  είναι ένα από τα καίρια θέματα διαπραγμάτευσης στην τέχνη, ιδίως στην οντολογική της διάσταση. Σήμερα, η ανυπαρξία νοηματοδοτείται και/κυρίως ως απώλεια ταυτότητας. Σε περιβάλλοντα πολιτιστικά «ομογενοποιημένα», με κυρίαρχα πρότυπα αισθητικής και «πληροφορίας», ο άνθρωπος δείχνει να ασφυκτιά από την έλλειψη ουσιαστικής κατανόησης του κόσμου του, να συνθλίβεται από τον όγκο των πληροφοριών, που είναι κατά κύριο λόγο μόνο αυτό (πληροφορίες). Δυσκολεύεται να αναπτύξει διαδρομές σκέψεις που να αποκλίνουν απ΄αυτές της κυρίαρχης κουλτούρας ή αντίθετα αναλώνεται σε περιπτωσιολογικές καταστάσεις, χωρίς να μπορεί να συνθέσει γνώμη για το «όλον» και τη θέση του σ΄αυτό.  Η συνείδηση, λοιπόν, αυτής της χειραγώγησης, μετατρέπει το ιδιωτικό σε πολιτικό. Ο «φωτογραφικός» θάνατος, στην προκειμένη περίπτωση, είναι η αλληγορική δήλωση του φωτογράφου των διαδρομών και  επιλογών του (στην πολιτική, ιδεολογική και συνειδησιακή διάσταση), που ο ίδιος αποτιμά ως κυρίαρχες στην ζωή του. 

Πόσο αναγκαίος είναι ο αυτοσαρκασμός στον καθημερινό αγώνα μας στην εξερεύνηση του «κακού» μας εαυτού και, εν τέλει, στην κατάκτηση της αυτογνωσίας;                                                                               Ο αυτοσαρκασμός νομίζω ότι είναι εξ ορισμού μια μέθοδος αυτοκριτικής και αυτογνωσίας. Προϋπόθεση βέβαια είναι ότι μέχρι έναν βαθμό έχουμε συνείδηση της διάστασης μεταξύ του είναι μας και της εικόνας μας. Εξάλλου, εκεί στοχεύει και από εκεί αντλεί τη «θεματολογία» του: στην ανακολουθία «θέλω-μπορώ», «δηλώνω-πράττω». Με εκτονωτικό (κυρίως μέσω του χιούμορ) τρόπο, απελευθερώνει τη σύγκρουση των παραπάνω. 

"Όταν ο Λύκος δεν είναι εδώ...." στο Γαλλικό Ινστιτούτο 

(Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 62 21-3-2013)  

(Συνέντευξη της Ludyvine De Souza και της Lysiane Pons, εκπροσώπων του Γαλλικού Ινστιτούτου στη διοργάνωση)

Μιλήστε μας για το θεσμό της 'Εβδομάδας Γαλλοφωνίας', τί σκοπό έχει και τί είδους εκδηλώσεις περιλαμβάνει;

Ο Διαγωνισμός Γαλλοφωνίας ξεκινά νωρίτερα μέσα στη χρονιά και προσκαλεί τα σχολικά ιδρύματα και τους έλληνες σπουδαστές να δημιουργήσουν συλλογικά ένα καλλιτεχνικό ή λογοτεχνικό έργο. Φέτος, το θέμα του διαγωνισμού είναι οι ιστορίες και τα παραμύθια. 

Η Εβδομάδα γαλλοφωνίας γιορτάζεται κάθε χρόνο την εβδομάδα της 20ης Μαρτίου, της Παγκόσμιας Ημέρας  Γαλλοφωνίας. Με αυτήν την ευκαιρία, το Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης προτείνει, από τις 8 έως τις 30 Μαρτίου, ένα ευρύ φάσμα εκδηλώσεων, με θέμα τη γαλλική γλώσσα, για το ευρύ κοινό και για όλες τις ηλικίες. Είναι το ραντεβού των γαλλόφωνων και γαλλόφιλων που γιορτάζουν τη γαλλική γλώσσα μέσα από διαλέξεις και λογοτεχνικές, μουσικές ή θεατρικές βραδιές. Είναι επίσης η γιορτή των παιδιών, στα οποία προτείνουμε  εργαστήρια, σινέ-κονσέρτα και προβολές ταινιών κινουμένων σχεδίων. 

Στις 30 Μαρτίου, η Εβδομάδα Γαλλοφωνίας κλείνει με την απονομή των βραβείων του Διαγωνισμού Γαλλοφωνίας. Η ημέρα αυτή είναι πλούσια σε εκδηλώσεις και αποτελεί την ευκαιρία να αναδείξουμε τις δημιουργίες των μαθητών και των σχολείων.   

Πώς ανταποκρίθηκε ο κόσμος στο διαγωνισμό και τί είδους φωτογραφίες περιλαμβάνει η έκθεση;

Ο κόσμος ανταποκρίθηκε πολύ θετικά. Υπήρξε μεγάλο ενδιαφέρον από ένα ετερόκλητο κοινό : φοιτητές, μαθητές Λυκείου, ερασιτέχνες φωτογράφοι, πρωτάρηδες ή έμπειροι και ενήλικες που δεν έχουν καμία σχέση με τον καλλιτεχνικό χώρο. 

Η ανάρτηση του διαγωνισμού στο facebook βοήθησε πολύ στη γρήγορη διάδοση. Οι πρώτοι συμμετέχοντες με ενθουσιασμό το μοιράστηκαν με φίλους τους και η πληροφορία πέρασε «από στόμα σε στόμα». Τις τελευταίες μέρες του διαγωνισμού φτάσαμε στους 504 συμμετέχοντες που όχι μόνο είχαν αναρτήσει τις φωτογραφίες τους, αλλά ήθελαν επίσης να ενημερωθούν για τις δημιουργίες των άλλων και να ψηφίσουν στην ψηφιακή εκδοχή του διαγωνισμού. Λάβαμε φωτογραφίες και μηνύματα από φωτογράφους όχι μόνο από τη Θεσσαλονίκη, αλλά από όλη την Ελλάδα. Πολλοί από αυτούς μας ζήτησαν να τους ενημερώσουμε σε περίπτωση που οργανώσουμε νέο διαγωνισμό. Είναι ενδιαφέρον το ότι πολύς κόσμος συνεχίζει να αναρτά τις φωτογραφίες του και να στέλνει μηνύματα, ακόμα και μετά το τέλος του διαγωνισμού. Μια μικρή κοινότητα δημιουργήθηκε γύρω από αυτόν τον διαγωνισμό.     

Οι φωτογραφίες που αποτελούν αυτήν την έκθεση εντυπωσιάζουν με την ανομοιομορφία τους. Είναι πολύ ενδιαφέρον διότι βλέπουμε πόσο διαφορετικά δύο άνθρωποι αντιλαμβάνονται το ίδιο θέμα. Έχουμε λοιπόν κάθε είδους φωτογραφίες και από πλευράς φόρμας και από πλευράς περιεχομένου. Κάποιες φωτογραφίες έχουν μορφή polaroïd, κάποιες άλλες δίνουν βάρος στην αισθητική και τις τεχνικές γνώσεις, σε μια άμεση σχέση με τον εικονιζόμενο ή το σκηνικό. 

Τί σημαίνει το παραμύθι για έναν ενήλικα; Η λειτουργία του περιορίζεται σε μια νοσταλγική παιδική ανάμνηση ή είναι κάτι περισσότερο;
Το «παραμύθι» για έναν ενήλικα είναι μια ανάμνηση της παιδικής ηλικίας, των ιστοριών με τις οποίες όλοι μεγαλώσαμε και, ταυτόχρονα, μια αμφισβήτηση αυτών. Είναι κάτι περισσότερο από μια απλή νοσταλγική ανάμνηση. Ως ενήλικες, οι φωτογράφοι μπορούν να επιφέρουν μια νέα ματιά στα παραμύθια και να ενσωματώσουν τα βιώματά τους. Διηγούμαστε παραμύθια στα παιδιά για να τους μάθουμε σιγά-σιγά ότι στον έξω κόσμο  ελλοχεύει ο κίνδυνος, ότι δεν υπάρχουν μόνο όμορφα πράγματα. Είναι μια έννοια που οι ενήλικες νιώθουν και εκφράζουν μέσα από ένα βίωμα και την οποία προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τόσο στη ζωή τους όσο και στη φωτογραφία. Στις φωτογραφίες που παρουσιάζονται στην έκθεση, μπορείτε να δείτε ότι η Κοκκινοσκουφίτσα κράταει όπλο και μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της απέναντι στον κακό λύκο, οι ήρωες των παραμυθιών μεγάλωσαν και είναι πια οι ίδιοι ενήλικες. Συναντάμε συμβολικά στοιχεία του παραμυθιού στο κόσμο μας όπως, για παράδειγμα, το δηλητηριασμένο μήλο. Ο ήρωας του παραμυθιού μπορεί ακόμα και να εξομειωθεί με ένα άνθρωπο με προβλήματα στην κοινωνία μας. Εδώ, το παραμύθι είναι κάτι περισσότερο από μια ανάμνηση: είναι κοινωνική κριτική, η ιστορία διαφορετικών βιωμάτων.  





  

"Identities" «Ομαδική έκθεση Φωτογραφίας στην TETTIX Art Gallery»   

(Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 58  14-2-2013)  

                                             Φωτ: Παύλος Φυσάκης

(Συνέντευξη της επιμελήτριας της έκθεσης Εύας Κέκου)

Οι ενότητες φωτογραφιών της έκθεσης διαφέρουν μεταξύ τους ως προς την αισθητική τους πρόταση, αλλά, εκ πρώτης όψεως, και ως προς το περιεχόμενο. Με ποια λογική έγινε η επιλογή;       Ο τίτλος της έκθεσης identities and covert narratives υποδεικνύει τη συνθετότητα του χαρακτήρα της. Αρχικά, η έκθεση αυτή απεικονίζει το πολύπλευρο χαρακτήρα της ελληνικής ταυτότητας, η οποία συντίθεται μέσα από αντιθέσεις και παράδοξα. Η αφήγηση της έκθεσης ξενικά με ένα ζεύγος αντιθετικών εικόνων/φωτογραφιών από φύση και αστικό τοπίο, όπως απεικονίζεται στον Παύλο Φυσάκη. Η αφηγηματικότητα της έκθεσης έχει δύο παραμέτρους: αυτή του χώρου (με ό,τι παραπέμπει η έννοια χώρος ως γεωγραφία/σύνορα και ηθικά όρια, τοπίο τοπίο και αρχιτεκτονική, δημόσιος χώρος αλλά και ως περιεχόμενο μέσα από τη πολιτική και κοινωνιολογική της ταυτότητα), αλλά και την έννοια του χρόνου, ως καταγραφή στη τελευταία δεκαετία μέσα από εικόνες καθημερινές, εικόνες αστικού και φυσικού τοπίου αλλά και εικόνες αντίστασης και καταστολής στη πόλη, όπως τις ζήσαμε οι ίδιοι από την άμεση εμπειρία μας ή μέσα από εικόνες των ΜΜΕ. Το θέμα της ταυτότητας είναι ευρύ και πολύπλευρο- με αυτό το τρόπο το αντιμετωπίζει και η έκθεση και σε αυτή τη κατεύθυνση κινήθηκαν και οι επιλογές μου ως επιμελήτρια. Στόχος της έρευνας είναι να "φωτίσει" με αντικειμενικό τρόπο το θέμα, να δώσει φωνή στις αφηγήσεις των "κοινωνικών Υποκειμένων", να ανακινήσει τη συζήτηση για το "ποιοί είμαστε" και πως πρέπει να ανασυντάξουμε τις δυνάμεις μας σε εποχές μεταβατικές, στην περίοδο "κρίσης", όχι μόνο οικονομικής, αλλά και αξίας και θεσμών που διανύει η χώρα μας. 

Πώς μπορεί να συμβάλλει η τέχνη στον επαναπροσδιορισμό αξιών και ιδανικών σε καιρούς κρίσης; Η τέχνη μπορεί να να θέσει ερωτήματα, να ανακινήσει το διάλογο για θέματα κοινωνικά και πολιτικά. Σκοπός δεν είναι να "πατρονάρει" και να κατευθύνει αλλά να ενθαρρύνει το καθένα από μας να σκεφτεί, να διαπραγματευτεί με τον εαυτό του αλλά και με τη κοινωνία τον επαναπροσδιορισμό των αξιών και των ιδανικών.Ο επαναπροσδιορισμός αυτός καθίσταται απόλυτα αναγκαία διαδικασία σε εποχές όπως αυτές που διερχόμαστε. Ο καθένας από εμάς αλλά και όλοι ως σύνολο πρέπει να αναλογιστούμε πού βρισκόμαστε και σε ποια κατεύθυνση θα πρέπει να πάμε. Από αυτό μάλιστα πηγάζει και ο τίτλος της έκθεσης όπως εξήγησα παραπάνω και σκόπιμα επιλέχθηκε να είναι στα αγγλικά, καθώς θεωρώ ότι οι ταυτότητες δεν έχουν ένα ξεκάθαρο, παγιωμένο χαρακτήρα και βρίσκονται σε συνάρτηση αλλά και επιρροές εξωγενείς και "ξενόφερτες". 

                                                 Φωτ: Kamilo Nollas

Ποια η θέση της φωτογραφίας στη σημερινή καλλιτεχνική πραγματικότητα της χώρας μας;                    Η πρωτοκαθεδρία του οπτικού πολιτισμού είναι ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός. Η τέχνη της φωτογραφίας μέσα από τη δυνατότητα καταγραφής με αντικειμενικό και άμεσο τρόπο αλλά και την ευκολία "ανάγνωσής" της από το κοινό την καθιστά ιδιαίτερα προσιτή. H φωτογραφία από τη μία έχει τη δυνατότητα να αντικατοπτρίσει κοινωνικά την πραγματικότητα, ενώ από την άλλη μπορεί να συνδεθεί άμεσα με το “θεατή” χωρίς ανάγκη περιπλοκότητας και έμμεσων νοημάτων. Για αυτό το λόγο θεωρώ ότι η φωτογραφία έχει κερδίσει ένα ετερόκλητο κοινό χωρίς να απευθύνεται σε "ελιτίστικη ιντελιγκέντσια" ή συγκεκριμένες κοινωνικές τάξεις. Σε μία κοινωνία όπως η ελληνική, όπου η έννοια του 'μέτρου' έχει τις τελευταίες δεκαετίες αποκτήσει μία άλλη νοηματοδότηση, η φωτογραφία είναι ένας αντίποδας ισορροπίας. Έχει τη δυνατότητα, χωρίς να μακρυγορεί, να αποκαλύπτει και να αναδεικνύει θέματα και καταστάσεις με το πιο εύσχημο και σαφή τρόπο.                                                                    

Η δυναμική της φωτογραφίας θεωρώ ότι είναι πολύ μεγάλη και θέλω να πιστεύω ότι τα επόμενα χρόνια θα κερδίζει αλλά και θα συνδεθεί με όλο και μεγαλύτερο "κοινό", το οποίο θα ανταποδώσει την αμεσότητα και τον ευθυτενή χαρακτήρα που τη διέπει ως μέσο. 

"Portraits" «Ομαδική έκθεση της Φωτογραφικής Λέσχης Αρχιτεκτονικής Σχολής»   
(Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ. 54  17-1-2013)                                                                                                                                                                        

Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζει ένας φωτογράφος όταν κάνει φωτογραφία πορτρέτου;

Ο αυστηρός ορισμός του πορτρέτου είναι η καλλιτεχνική αναπαράσταση ενός προσώπου. Πώς δικαιολογείται το 'καλλιτεχνική' και πως διευρύνεται το 'ενός προσώπου';  Άλλοτε η διακριτική ευχέρεια του φωτογράφου, άλλοτε επιθυμία του θέματος.  Πορτρέτο  μπορεί να είναι και μέρος του σώματος ενός ανθρώπου ή και πλήθος φυσικών προσώπων. Αυτό που έχει σημασία είναι ο φωτογράφος να ιντριγκάρεται από την εικόνα. Καλείται , όχι απλά να αποτυπώσει αυτό που αντικρύζει, αλλά την ψυχοσύνθεσή του, μέσω της έκφρασης ή της στάσης του σώματος του θέματος του. Αυτή είναι η μεγαλύτερη πρόκληση. Συνεπώς, ανεξάρτητα από το αν το μοντέλο είναι ενήμερο για την επικείμενη λήψη της φωτογραφίας  του, ο φωτογράφος συχνά κωλύεται λόγω ντροπής! Αυτός είναι υπεύθυνος να σπάσει τον πάγο ώστε να προσεγγίσει το θέμα του. Αν ο ίδιος είναι συγκρατημένος, αναπόφευκτα αυτό μεταφέρεται και στο θέμα του. Έτσι  χάνεται από το επίκεντρο το θέμα του, που ήταν εξ αρχής ο στόχος της εικόνας. Συνεπώς οφείλει να ορίζει επακριβώς το σκηνικό λήψης και να κάνει το κλικ πριν γίνει αντιληπτός ή να περιμένει υπομονετικά έως ότου πάψει να τραβάει την προσοχή. Υπάρχουν και προβλήματα που εξ ορισμού δημιουργούνται, ανάλογα με τις συνθήκες φωτισμού, τον περιβάλλοντα χώρο και άλλα. Αντιμετωπίζονται μέσω των τεχνικών, που εφαρμόζει κάθε φορά ο εκάστοτε φωτογράφος.      (Νάντια Ανδρεανίδου)                                                                                                                      

Η δυσκολία ενός φωτογράφου πορτραίτων θεωρώ βασίζεται στη μονομέρεια του θέματος. Επειδή συνήθως χρησιμοποιείται απλά ένα ουδέτερο φόντο και η φωτογραφία εστιάζει στα χαρακτηριστικά του προσώπου, ο φωτογράφος πρέπει να αποτυπώσει ξεκάθαρα τα χαρακτηριστικά που θα φανερώνουν την ψυχοσύνθεση του και τα στοιχεία (μορφικά και ψυχικά) που έχουν κεντρίσει το ενδιαφέρον του. Γι’ αυτό το λόγο ο καλλιτέχνης δυσκολεύεται να αποθανατίσει τη συγκεκριμένη στιγμή που θα αποφέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα και έτσι τις περισσότερες φορές δοκιμάζει διαφορετικές στάσεις, φωτισμούς και βλέμματα.                                    
(Υρώ Σημαιοφορίδου)                                                                                                                                                          

Πέρα από τις κλασσικές δυσκολίες φωτισμού και εξοπλισμού, ίσως μία από τις βασικές δυσκολίες για μένα είναι βρεις το κατάλληλο μοντέλο...και όταν το βρεις να δεχτεί  να το φωτογραφήσεις!  Για να γίνει μια φωτογραφία πρέπει να θέλουν και οι δύο!!!  Μιλάω για τις στημένες φωτογραφίες πορτρέτου και όχι για τις αυθόρμητες! Αλλά ακόμα και να δεχτεί πρέπει να μπορεί με τις κατάλληλες οδηγίες από τον φωτογράφο να δείξει αυτό το «κάτι» στο φακό, ώστε  να είναι πετυχημένη η φωτογραφία!  Γενικά αυτή είναι μια κοινή δυσκολία… Το ζήτημα είναι ότι δεν μπορούμε να αντλήσουμε άμεσα έμπνευση από το κάθε πρόσωπο. Πολλές φορές εντοπίζει το μάτι μας ένα ενδιαφέρον πρόσωπο, αλλά στο φακό δεν μπορεί να αποδώσει αυτό που θέλουμε, ακόμα και μετά από οδηγίες! 'Η μπορεί πολύ απλά να μην έχει «φωτογένεια». Οπότε τότε,  ή το αφήνουμε  ή προσπαθούμε να βγάλουμε το καλύτερο δυνατό, διαδικασία δύσκολη και κουραστική, χωρίς πάντα να αξίζει.                                                                 (Χριστίνα  Ιορδανίδου)                                                                                                                                               

"Anonymous Eponymous photo exhibition - Portraits of everyday people"   «Ομαδική έκθεση του Photoerasmus group of Thessaloniki»                                                                                                 (Περιοδικό 'Φιλμ Νουάρ' τευχ.  54  17-1-2013)                                        

(Συνέντευξη του Βασίλη Τσιτλακίδη)

Ποιά ήταν η αφορμή για τη δημιουργία της ομάδας 'Photoerasmus group of Thessaloniki';

Η 'Photoerasmus group of Thessaloniki' είναι μία ομάδα του Φωτογραφικού Ομίλου του Α.Π.Θ. (Φ.Ο.Α.Π.Θ.), ενός ανεξάρτητου ομίλου που πραγματοποιεί μαθήματα και εκθέσεις φωτογραφίας εδώ και 25 χρόνια. Κατά το παρελθόν είχαμε πολλά μέλη από το εξωτερικό, κυρίως φοιτητές από το πρόγραμμα erasmus κτλ. Πέρσι ένα μέλος του ομίλου, η Εύη, επιστρέφοντας στην Ελλάδα μετά τη δικιά της συμμετοχή στο πρόγραμμα Erasmus, ανέλαβε την πρωτοβουλία να ξεκινήσει μία οργανωμένη αγγλόφωνη ομάδα, σε συνεργασία με την ESN του ΑΠΘ (Erasmus Student Network), που απευθύνεται σε ξένους, κυρίως από το πρόγραμμα Erasmus, που ενδιαφέρονται για τη φωτογραφία. Έτσι προέκυψε η 'Photoerasmus group of Thessaloniki'      

(Συνέντευξη της Εύης Τζουβανίδου)                      

                                                                                     

Τί  διαπραγματεύεται η έκθεση;                                                                                                              Anonymous Eponymous                                                                                                                               Ένας τίτλος αρκετά αόριστος για έκθεση φωτογραφίας. Παρόλα αυτά έχει την δική του σημασία, αν αναλύσουμε μια - μια τις λέξεις. Κατ' αρχήν να πούμε ότι πρόκειται για πορτραίτα ανθρώπων, οπότε Anonymous γιατί κάποια από τα πορτραίτα μας είναι άτομα που δεν ξέρουμε, άτομα που "έπιασε" ο φακός μας στο δρόμο και Eponymous γιατί ο κάθε ανώνυμος σε εμάς είναι επώνυμος σε κάποιον άλλον... (το ένα συνεπάγεται το άλλο προφανώς)   

                                                                          

Θα υπάρξει και συνέχεια στη δραστηριότητα της ομάδας;                                                                       Αν θα υπάρξει συνέχεια; Κανένας δεν είναι σίγουρος και κανείς δε μπορεί να ξέρει... Μπορούμε μόνο με ευκολία να πούμε ότι όσο υπάρχουν ερασμίτες στη Θεσσαλονίκη που είναι εραστές της φωτογραφίας, εμείς, και εννοώ εμάς τους Έλληνες που κάνουμε τα μαθήματα, θα προσπαθήσουμε να κρατήσουμε την ομάδα ζωντανή, κάνοντας όσο πιο πολλές εκθέσεις και έχοντας διαφορετικές δραστηριότητες για τα παιδιά...